Kan ik rijlessen volgen met autisme?

Rijles met autisme, zo stemmen wij de aanpak af

Voor leerlingen met autisme is rijles volgen in de meeste gevallen goed mogelijk. Wat het verschil maakt, is niet de leerling, maar de opbouw van de rijopleiding: een vaste rijinstructeur, een vooraf bekend doel per rijles en eventuele prikkels die stap voor stap worden opgebouwd. 

Sinds 1 april 2026 is de verplichte medische keuring bij een autismespectrumstoornis vervallen. Wel staan er op de gezondheidsverklaring nog vragen die onder andere betrekking hebben op de rijvaardigheid in combinatie met medicijngebruik. Het is mogelijk dat dit alsnog tot een medische keuring leidt. Hieronder lees je wat er in de rijles concreet anders gaat en wat je van ons mag verwachten.

Wat gaat er anders tijdens de rijles?

Het geven van rijlessen is altijd maatwerk omdat iedereen anders is en anders leert. Omdat het autismespectrum heel breed is, is het extra belangrijk dat een leerling met autisme een klik heeft met een rijinstructeur en goed kan bespreken waar zijn of haar behoefte ligt. Onze in autisme gespecialiseerde rijinstructeurs signaleren jouw behoeften en passen de rijlessen aan op wat jij nodig hebt. Tijdens een reguliere rijopleiding wordt dit veel minder gedaan. 

Bij autorijden komen complexe vaardigheden aan bod, zoals overzicht houden, snel reageren en het inschatten van en anticiperen op uiteenlopende verkeerssituaties. Voor sommige mensen met autisme kan dat intensief zijn. Met een rustige opbouw en duidelijke structuur kun je deze vaardigheden stap voor stap aanleren. Veel mensen met autisme worden uiteindelijk zeer bewuste, veilige en nauwkeurige bestuurders. Iedereen verwerkt informatie op zijn eigen manier. Bespreek daarom samen met je rijinstructeur wat jou helpt om de uitleg tijdens de rijles goed te begrijpen en toe te passen. 

Het is een misverstand dat iedere leerling met autisme op een ander tempo zou leren. Leerlingen met autisme leren op een andere manier en verwerken informatie op een andere manier. Het kan leerlingen met autisme bijvoorbeeld helpen om tijdens de rijles hardop te benoemen welke handelingen ze uitvoeren. Bijvoorbeeld; “Ik kijk in mijn spiegel, geef richting aan en controleer of ik veilig kan invoegen.” Zo oefen je om wat je ziet in het verkeer te koppelen aan de motorische handelingen die je uitvoert. Dit helpt je om te leren omgaan met de prikkels in het verkeer. Het niet kunnen afsluiten of wegfilteren van bepaalde prikkels wordt ook wel contextblindheid genoemd.

Je behandelt dezelfde onderdelen als andere leerlingen, doet hetzelfde praktijkexamen en krijgt hetzelfde rijbewijs. 

Tips voor rijlessen met autisme 

Heb jij autisme en wil jij starten met rijlessen? Onderstaande tips kunnen je helpen om je rijopleiding zo goed mogelijk te laten verlopen.

• Elke rijles heeft een vooraf bekend doel
  Bij Rijles Zonder Stress werken we met de RIS-lesmethode, de Rijopleiding in Stappen. De RIS-opleiding is in samenwerking met het CBR ontwikkeld, aangevuld met onze eigen ervaringen en specialisatie in rijangst, faalangst en 3D-instructie. Voordat je instapt, weet je wat er tijdens de rijles gaat gebeuren en wat er van je wordt verwacht. Dat geeft duidelijkheid.
  
  De structuur van de RIS-lesmethode helpt leerlingen met autisme goed met het koppelen van bepaalde handelingen in de auto, omdat juist dat lastig kan zijn. Veel jongeren met autisme hebben in hun behandel- of coachingstraject een zogenoemde mindmap moeten maken. Dit is vergelijkbaar met de RIS-lesmethode. 
  
• Een vaste rijinstructeur
  Je hebt bij ons altijd dezelfde rijinstructeur gedurende je hele rijopleiding. Wisselen gebeurt alleen als jij dat zelf wilt, bijvoorbeeld omdat de klik ontbreekt, of als je naar een andere regio verhuist. Zo hoef je niet iedere les opnieuw uit te leggen hoe jij het beste leert, en blijft de les voorspelbaar in toon en aanpak. 
  
• Prikkels stap voor stap opbouwen
  Het verkeer kent veel prikkels en er zijn verkeerssituaties waarin je snel moet schakelen om mee te kunnen rijden. Een in autisme gespecialiseerde rijinstructeur zal proberen de prikkels in de auto te beperken en deze altijd bespreekbaar te maken.
  
  Je bespreekt samen met je rijinstructeur welke route, welk tijdstip en welke nieuwe onderdelen bij jou passen. Zo bouw je de rijlessen rustig op en kun je in je eigen tempo wennen aan nieuwe verkeerssituaties. Zo kun je bijvoorbeeld beginnen met een rijles op een parkeerterrein en stap voor stap drukke verkeerssituaties opzoeken, zoals een stadscentrum of snelweg. Zo kun jij goed je basishandelingen onder de knie krijgen en krijgt je brein de tijd om het autorijden te automatiseren voordat een omgeving complexer wordt. 
  
  Tijdens een rijles kan het voorkomen dat er extra uitleg nodig is, zoals het bespreken van een bepaalde verkeerssituatie. De rijinstructeur zal een plek aanwijzen om te stoppen om meer informatie te geven. Voor leerlingen met autisme heeft de locatie van de stop ook invloed. Wij kiezen dan bewust voor een omgeving waarbij er zo weinig mogelijk andere prikkels zijn die zouden kunnen afleiden.
  
  Je kunt ook overleggen of je muziek wilt luisteren die je prettig vindt, als je je daardoor beter kunt focussen. Heb je last van de prikkels van het radiogeluid, dan kun je de radio zelf harder, zachter of uitzetten. 
  
  Is er extra aandacht nodig op bepaalde onderdelen, dan zal de rijinstructeur dat benoemen en ga je de volgende les daar verder op oefenen. Heb vertrouwen in jezelf en gun jezelf de tijd om te leren. Wat er nog moeilijk gaat, wordt benoemd en geoefend.

Hoeveel rijlessen heb je nodig?

Onze ervaring is dat veel leerlingen tijdens een proefles al vragen hoeveel rijlessen er nodig zouden zijn. Dat is voor elke leerling anders en hangt af van hoe je leert en hoe je dingen oppakt en toepast. Er is geen vast aantal lessen voor leerlingen met autisme. 

Omdat je door de RIS-lesmethode in vaste stappen je rijopleiding volgt en na elke rijles evalueert, kan  je rijinstructeur gedurende je rijopleiding inschatten hoeveel rijlessen er ongeveer (nog) nodig zijn.

Theorie-examen voor mensen met autisme

Afhankelijk van jouw situatie en voorkeur kun je een regulier theorie-examen doen, of kiezen voor een individueel begeleid theorie-examen. In dat geval leg je je examen individueel af in een ruimte met een CBR-medewerker.

Dit examen duurt 15 minuten langer dan een regulier examen, waardoor je meer tijd hebt om het examen te maken. Je hebt 5 minuten extra voor het onderdeel ‘kennis’ en 10 minuten langer voor het onderdeel ‘inzicht’. De inhoud van de vragen is hetzelfde als bij het standaard theorie-examen.

Moet je een medische keuring doen als je autisme hebt?

De verplichte medische keuring voor mensen met een autismespectrumstoornis is per 1 april 2026 vervallen. Het CBR kwam tot de conclusie dat de relevante risicofactoren ook op andere manieren goed te signaleren zijn. Dat je niet meer verplicht bent om een medische keuring te ondergaan, scheelt je kosten en wachttijd.

Het is belangrijk om je eigen situatie te bespreken met je rijinstructeur. Hoewel de medische keuring vanwege autisme niet meer verplicht is, kan bepaalde medicatie die je rijvaardigheid beïnvloedt nog wel aanleiding zijn voor een medische keuring of rijtest. Lees bij ‘Wat moet je invullen op de gezondheidsverklaring?’ meer over medicatie en de mogelijke gevolgen. Raadpleeg bij twijfel altijd een (huis)arts.

Het afschaffen van de medische keuring brengt ook een andere uitdaging met zich mee voor leerlingen met autisme. Net als ieder ander leg je praktijkexamen af zonder dat de examinator automatisch weet dat je autisme hebt. Daarom vinden ook wij, net als de Nederlandse Vereniging voor Autisme, het belangrijk dat je samen met je in autisme gespecialiseerde rijinstructeur naar het examen gaat. Als je wilt kan je rijinstructeur je helpen om vóór de examenrit aan de examinator uit te leggen wat je behoeften zijn. 

Op de website ‘Rijles met autisme‘ kun je zien wie gecertificeerd Autisme & ADHD rijinstructeur is. 

Wat moet je invullen op de Gezondheidsverklaring?

Iedereen die een rijopleiding volgt, is verplicht om een Gezondheidsverklaring van het CBR in te vullen. De vragen over autisme zijn uit de Gezondheidsverklaring verwijderd. Je moet wel aangeven of je medicatie gebruikt die de rijvaardigheid kan beïnvloeden. Het gaat niet om de dosis, maar om het type medicijn en de categorie waarin het is ingedeeld.

Als er naast autisme ook andere gezondheidsproblemen spelen, zoals een depressie (vraag 16A) of een angststoornis (vraag 16C), kan het zijn dat er alsnog een medische keuring nodig is. Dit geldt ook als je medicatie gebruikt die de rijvaardigheid kan beïnvloeden, zoals antidepressiva en antipsychotica, waaronder risperidon of aripiprazol. Deze medicijnen kunnen onder categorie II of III vallen. Meer informatie over medicatie en autorijden vind je op de website ‘rij veilig met medicijnen‘.

Het CBR informeert je over de uitkomst van de Gezondheidsverklaring. Op basis daarvan wordt bepaald of je een medische keuring en/of een aangepast praktijkexamen (AA-examen) nodig hebt. 

Omdat rijinstructeurs geen arts of behandelaar zijn en de medische gegevens van leerlingen privé zijn, hoef je niet over je autisme te vertellen als je dat niet wilt. Soms weet de rijinstructeur niet dat je een diagnose hebt, of deel je die liever niet.

Wij raden je aan om je rijinstructeur mee te nemen naar je praktijkexamen. Indien nodig of gewenst kan je rijinstructeur bij de CBR-examinator aangeven waar je tijdens het examen behoefte aan hebt, bijvoorbeeld als je snel bent afgeleid, moeite hebt om je aandacht vast te houden bij veel prikkels of nieuwe situaties spannend vindt.

Wat voor soort praktijkexamen aanvragen als je autisme hebt?

Als je verder bent in je rijopleiding, bespreek je met je rijinstructeur welk praktijkexamen het beste bij je past. 

Wij raden aan om een tussentijdse toets (TTT) of RIS-deeltoets 3 te doen. Zo raak je alvast vertrouwd met een CBR-examenlocatie en kun je vrijstellingen verdienen voor de bijzondere verrichtingen. Volg je de RIS-rijopleiding, dan doe je RIS-deeltoets 3. Bij andere rijopleidingen kun je een tussentijdse toets doen.

• Praktijkexamen
  Duurt 55 minuten, waarvan 35 minuten examenrit.
  Elke rijinstructeur kan dit rijexamen voor je aanvragen.
  
• RIS-examen
  Duurt 55 minuten, waarvan 35 minuten examenrit.
  Kan alleen aangevraagd worden door een in RIS gespecialiseerde rijinstructeur die jou ook volgens de RIS-lesmethode heeft opgeleid.
  
• Faalangstexamen
  Duurt 120 minuten, waarvan 35 minuten examenrit.
  Heb je last van spanning, zenuwen of een gevoel van faalangst, dan kan je kiezen voor een speciaal faalangst rijexamen dat op een ander tijdstip wordt afgenomen. Voor leerlingen die snel overprikkeld raken kan dit een optie zijn, zeker op drukke CBR-examenlocaties. Tijdens dit rijexamen is er meer tijd voor rust en jezelf herpakken indien nodig.
  
• Aangepast praktijkexamen
  Het verplichte AA-examen is komen te vervallen, tenzij je bepaalde medicatie uit categorie II of III gebruikt die de rijvaardigheid kan beïnvloeden.

Het verschil tussen AA-examens en RIS-examens

Bij een AA-examen wordt het praktijkexamen aangepast aan de persoonlijke situatie van de kandidaat. Bij een RIS-examen ligt de nadruk op de herkenbare werkwijze en terminologie uit de RIS-rijopleiding. 

Heb je rijles gevolgd bij een RIS-gecertificeerde rijinstructeur, dan kan er een RIS-examen worden aangevraagd. Tijdens de RIS-toetsen en het RIS-examen wordt specifieke terminologie gebruikt en wordt verwezen naar de scripts uit het RIS-boek. Deze werkwijze sluit aan bij wat tijdens de RIS-rijopleiding is geleerd.

Tijdens een RIS-toets of RIS-examen wordt bijvoorbeeld gesproken over scannen en script 10, in plaats van over het voorgeschreven kijkgedrag. Dat lijkt misschien een klein verschil, maar voor leerlingen met autisme kan dit juist veel uitmaken. Herkenbare termen en scripts kunnen het examen daardoor duidelijker en voorspelbaarder maken.

Waar let je op bij het kiezen van een rijschool?

Veel rijscholen geven aan ervaring te hebben met leerlingen met autisme. Wij adviseren je om altijd te vragen wat dat concreet betekent en of ze daar voorbeelden van kunnen geven. Welke scholing heeft de rijinstructeur gevolgd? Werkt de rijinstructeur met een stappenplan of protocol? En wat gaat er tijdens de rijles anders dan bij andere leerlingen? 

Bij Rijles Zonder Stress werken we met een eigen autisme- en ADHD-protocol. Onze rijinstructeurs worden via Spectrum Nederland ingeschaald op basisniveau, gevorderd niveau of erkend rijinstructeur. Erkende rijinstructeurs volgen bijscholing, werken met vaste protocollen, frissen hun kennis jaarlijks op en bespreken hun aanpak tijdens speciale intervisiebijeenkomsten. We zijn er ook eerlijk over dat een erkend rijinstructeur geen hulpverlener of specialist in autisme is.

Samengevat: rijles volgen met autisme

• Rijles volgen en je rijbewijs halen is in de meeste gevallen goed mogelijk. Elke rijles heeft een vooraf bekend doel, met een gestructureerd stappenplan, duidelijke lesopbouw en voorbereiding via het praktijkboek of 3D-instructie.
• Het RIS-boek geeft houvast en structuur. De voortgang wordt hierin bijgehouden, zodat je zelf kunt zien welke onderdelen nog aan bod komen en welke je verder moet oefenen.
• Je hebt tijdens je gehele rijopleiding een vaste rijinstructeur en dezelfde lesauto.
• Route, tijdstip en welke onderdelen je gaat leren worden per rijles op jou persoonlijk afgestemd.
• Vraag bij een rijschool altijd door naar de scholing van de rijinstructeur en naar het protocol.
• De verplichte medische keuring bij autisme is per 1 april 2026 vervallen; de gezondheidsverklaring blijft en als je medicatie gebruikt moet je dat vermelden.
• Via de rijbewijsapp kun je je lesafspraken bekijken. Plan je lessen ruim van tevoren in, zodat je weet wanneer je rijles hebt en daar rekening mee kunt houden in je agenda.

Klaar om te starten met je rijopleiding bij Rijles Zonder Stress?

Het behalen van je rijbewijs is een geweldige mijlpaal, en met de juiste ondersteuning is dit, ook als je autisme hebt, absoluut haalbaar. Bij Rijles Zonder Stress werken we met de RIS-lesmethode, waarin jouw vaste rijinstructeur je stap voor stap en in jouw eigen tempo leert autorijden. Door deze aanpak ligt de slaagkans gemiddeld 15% hoger dan bij een reguliere rijopleiding.

Heb je vragen of wil je meer weten over rijlessen met autisme? Neem dan gerust vrijblijvend contact met ons op of meld je aan voor een vrijblijvende proefles bij jou in de buurt. We helpen je graag op weg.